Hỗ trợ Tiếng Việt & English

Quay lại BlogMindset

Express Entry sau ngày 3/11/2026: Canada đang thay đổi cách chọn ai?

November 9, 20266 phút | 6 min
Express Entry sau ngày 3/11/2026: Canada đang thay đổi cách chọn ai?

Hong Tu Le (Melanie)

RCIC - IRB (Level 3) · R1034485 · Nonsuch Immigration

Làm trong nghề lại nhận ra một loại áp lực khác, đó là cập nhật thông tin mới nhất từ IRCC và đưa ra ý kiến phân tích cá nhân, phải vừa nhanh, vừa đúng, vừa có chiều sâu và có nhận định cá nhân. Chương trình giảng dạy của Queen's, ngoài các bài assignment là mỗi bài submission mẫu, thì có 1 phần mình khá thích, đó là Engagement dưới dạng Discussion, viết nhận định về 1 chủ đề cụ thể của bài học đó. Đọc discussion của các bạn cùng lớp khá hay, mỗi người có góc nhìn mang tính cá nhân, và cũng rất sâu sắc.

Gần đây, ngày 3/11/2026, IRCC vừa thực hiện cập nhật cách tính điểm của hệ thống tính điểm Express Entry cho 3 chương trình CEC (Canadian Experience Class), FSW (Federal Skilled Worker) và FST (Federal Skilled Trades). Cụ thể thay đổi cách tính điểm mình sẽ không phân tích trong bài viết này, vì nó mang tính technical. Đây là một trong những thay đổi lớn nhất của hệ thống tính điểm Express Entry kể từ khi hệ thống này ra đời năm 2015. Nhìn vào cách tính điểm mới này, mặc dù hiện tại, các yếu tố được đưa vào bảng tính điểm không đổi (vẫn là các factor về tuổi, học vấn, kinh nghiệm... và 1 số yếu tố khác), nhưng điểm số của các ứng viên nằm trong pool sẽ có sự thay đổi đáng kể, do điểm của các ngành được đưa vào danh sách "High Wage - Lương cao". Có thể thấy, đây là thay đổi về cách lựa chọn Canada đang ưu tiên chọn ai.

Trước đây, hệ thống Express Entry đơn giản là hệ thống tính điểm, ai điểm cao hơn thì được chọn trước, mỗi đợt draw sẽ có 1 số lượng hồ sơ được rút, dựa theo chỉ tiêu nhập cư Canada vào năm đó. Nhưng vài năm gần đây, khi số lượng hồ sơ trong hệ thống quá cao, điểm rút của các draw chung, không phân biệt ngành nghề quá cao, thì hệ thống gần như bị tê liệt, cách tính đơn giản là lấy những người điểm cao nhất, đã không đem lại hiệu quả. Trong hơn 3 năm gần đây, IRCC đã phải thực hiện các biện pháp mang tính ngắn hạn, như Category based, để lựa chọn những hồ sơ có profile công việc nằm trong nhóm ngành đang cần ưu tiên nhân sự trong hệ thống lao động Canada. Nhưng Category based lâu dài sẽ tạo ra những hệ quả về sự mất cân bằng trong nhóm ngành nghề lao động, và đối với những người đang ở Canada dưới dạng giấy phép lao động tạm thời, thì nó như là một vòng quay may rủi (lucky draw), khi mà không biết bao giờ thì ngành nghề, NOC của mình được gọi tên. Sau đó là rất nhiều hệ lụy kéo theo, liên quan đến hệ thống lao động trong Canada.

Thế nhưng, liệu thay đổi của ngày 3/11/2026 có thực sự là thay đổi mang tính hiệu quả, dài hạn và giải quyết được các vấn đề của hệ thống Express Entry hay không, khi số liệu phân tích dựa vào số liệu trong quá khứ, giai đoạn năm 2023–2025, trong khi 1 năm của AI là bằng bao nhiêu năm phát triển của nhân loại, riêng năm 2026, AI đã đang và tiếp tục mang đến những thay đổi về nhu cầu nguồn lao động như thế nào? Khi nhắm vào các nhóm nghề "lương cao", thường là khối ngành văn phòng, "office", trong khi thực tế nhu cầu lao động Canada nhóm bán lẻ, phục vụ, nhóm mà người Canada thường từ chối tham gia, lại là nhóm có nhu cầu nhân lực cao hơn cả. Đặc biệt với sự phát triển của AI, thì các công việc mang tính tương tác thực, lao động phổ thông lại càng cần hơn để một xã hội vận hành thực.

IRCC muốn ưu tiên những người có khả năng thành công cao hơn, lương cao hơn sau khi thành PR, để đóng góp cho kinh tế Canada nhanh hơn. Mục tiêu đó mình hiểu được.

Nhưng có một độ lệch pha: nhu cầu xã hội thay đổi rất nhanh, còn kết quả của một chính sách thì nhiều năm sau mới thấy. Chính danh sách nghề lương cao cũng ghi là đang dựa trên số liệu 2023–2025, tức là số liệu của quá khứ.

Mình thấy điều này ngay ở Manitoba:

Ngành giáo viên mầm non (ECE) đang được ưu tiên rút thăm liên tục, nên du học sinh đổ dồn đi học ngành này. Nhưng học xong, đi làm, lấy kinh nghiệm cũng mất 2–3 năm. Đến lúc đó, nếu số người ở diện tạm trú giảm, số PR không tăng nhiều, tỷ lệ sinh không tăng, thì người học ngành này có thể ra trường mà không có việc, và cũng không còn được ưu tiên rút thăm nữa.

Ngành bán lẻ thì ngược lại. Hiện không có đợt rút thăm nào cho ngành này, nhiều người đang đi làm phải nghỉ vì không gia hạn được giấy tờ. Một, hai năm nữa, rất có thể lại thiếu người làm bán lẻ.

Đo "thành công" chỉ bằng thu nhập thì dễ nghiêng về các nghề văn phòng lương cao. Trong khi AI đang làm thay ngày càng nhiều việc phân tích, xử lý số liệu, thì những việc cần tay nghề như chăm sóc người già, hỗ trợ xã hội, xây dựng, thợ hàn, thợ điện, bán lẻ lại đang thiếu người có kỹ năng và chịu khó. Chính sách nên nhìn vào nhu cầu lao động thật của Canada, chứ không chỉ nhìn vào số liệu của những năm trước.

Đừng "ép" nghề của mình vào danh sách

Phần này cần đọc kỹ nhất.

Thợ hàn có mã NOC 72106, không có trong danh sách. Nhưng nghề sheet metal worker (72102) thì có, ở mức 1,3 lần. Tương tự, thợ điện xây dựng (72200) không có, còn thợ điện công nghiệp (72201) và thợ điện hệ thống điện (72202) thì có.

Chắc chắn sẽ có người nghĩ: "Hay mình khai sang mã kia cho được điểm?" Đừng làm vậy. Mã NOC phải khớp với công việc thật làm hằng ngày, tức là phần lớn nhiệm vụ trong mô tả của mã nghề đó. Khai nghề mức 2 lần mà lương chỉ khoảng $20/giờ thì gần như chắc chắn IRCC sẽ đặt câu hỏi. Bị coi là khai sai thì mất nhiều hơn rất nhiều so với vài chục điểm được cộng.

Ngược lại, nếu công việc thật đúng là một nghề có trong danh sách mà lâu nay khai sai mã, thì đây là lúc rà lại cho đúng. Đó là lý do mình nói hiểu đúng hệ thống NOC là việc quan trọng nhất lúc này.

Ngoài ra, còn 1 thay đổi đáng chú ý hơn nữa, là Job Offer không cần có LMIA vẫn được cộng điểm. Nếu phân tích sâu, thì điểm job offer chủ yếu có lợi đối với người ở ngoài Canada, hồ sơ được cộng thêm điểm mà không cần có kinh nghiệm làm việc trong Canada (khi so sánh giữa CEC và FSW). Tuy nhiên, cần phân biệt, đối với hệ thống Express Entry, việc không cần LMIA vẫn được cộng điểm nếu có job offer, khác hoàn toàn với việc, một người đang từ ngoài Canada muốn vào Canada làm việc, với trường hợp này, người đó vẫn cần có giấy phép làm việc, work permit, cấp theo LMIA, hoặc công việc được miễn LMIA. Nếu 1 đơn vị nào đó, muốn lợi dụng nội dung này, để mời chào bán 1 job offer, thì hãy cảnh giác.

Job offer chỉ là điểm cộng. Hồ sơ vẫn phải đủ điều kiện cơ bản của chương trình, và tổng điểm vẫn phải đủ cạnh tranh. Nhiều người trả rất nhiều tiền cho một job offer, để rồi tổng điểm vẫn không đủ để được mời.

Bỏ LMIA không có nghĩa là không ai kiểm tra. Nhiều khả năng IRCC sẽ xem xét chủ lao động kỹ không kém ESDC: doanh nghiệp có hoạt động thật không, thuế và khấu trừ lương có đóng đầy đủ không, vị trí có đúng nhu cầu không, người được tuyển có đủ khả năng làm không.

Ví dụ cụ thể về ảnh hưởng của chính sách 3/11 đến 5 nghề mà người Việt mình hay làm:

Mình tra thử 5 nghề người Việt hay làm

•

Thợ nail (NOC 63211): không có trong danh sách

•

Đầu bếp (NOC 63200): không có trong danh sách

•

Giám sát dịch vụ ăn uống – food service supervisor (NOC 62020): không có trong danh sách

•

Giáo viên mầm non – ECE (NOC 42202): không có trong danh sách

•

Thợ hàn (NOC 72106): không có trong danh sách

Hiện tại, IRCC đang dừng draw để hệ thống tính toán, cập nhật điểm các ứng viên. Đợt draw tới đây đang là một trong những sự kiện nhiều người đang nín thở chờ đợi. Từ giờ đến cuối năm 2026, IRCC được cho là sẽ tiếp tục đưa vào 1 số thay đổi khác trong cách tính điểm EE (bỏ điểm anh chị em ruột (sibling), spouse, điểm học các chương trình diploma 1 - 2 năm). Đây có thể được coi là giai đoạn gập ghềnh, bất định của định cư Canada mà mình đang nằm trong nó.

Bài viết mang tính thông tin chung, không thay thế tư vấn cho từng hồ sơ.

Video tóm tắt

Bắt đầu hành trình của bạn

Bước đầu tiên quan trọng hơn bạn nghĩ.

Đặt lịch tư vấn miễn phí để mình đánh giá hồ sơ và tư vấn con đường phù hợp nhất với bạn.